Artykuły | Co do zasady

Bałtyk przeżywa gospodarczy renesans. Handel morski i morska energetyka wiatrowa napędzają nową falę aktywności polskiego przemysłu stoczniowego. Rośnie liczba umów na budowę statków zawieranych z polskimi stoczniami lub podlegających prawu polskiemu. Coraz większego znaczenia nabiera zatem pytanie, na jakich wzorcach kontraktowych opierają się te umowy – i jakie konsekwencje prawne oraz biznesowe niesie ze sobą wybór konkretnego formularza.

Siedmioosobowy skład sędziów Izby Cywilnej Sądu Najwyższego 14 maja 2026 r. podjął uchwałę w sprawie III CZP 25/25, zgodnie z którą wysokość odszkodowania za nienależyte wykonanie umowy o roboty budowlane nie może być automatycznie wyznaczana przez koszty potrzebne do usunięcia wad. Kwestia ta wyłoniła się w toku sporu między podmiotami gospodarczymi, który dotyczył zwrotu nakładów na naprawę izolacji termicznej budynku.

Podmioty, które w strukturze grupowej pełnią rolę centrum usług wspólnych (shared services centre, SSC), mogą formalnie mieć status instytucji obowiązanej w rozumieniu przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (AML/CFT), choć ryzyko prania pieniędzy i finansowania terroryzmu związane z ich działalnością jest w praktyce minimalne. Czy unijne rozporządzenie AMLR, które wejdzie w życie 10 lipca 2027 r., ma szansę zmienić ten stan rzeczy? 

26 czerwca 2026 r. Komisja Nadzoru Finansowego podjęła Uchwałę nr 190/2026 w sprawie wydania Rekomendacji dla zakładów ubezpieczeń dotyczących dystrybucji ubezpieczeń. Dokument ten stanowi istotny krok w procesie porządkowania zasad dystrybucji produktów ubezpieczeniowych na polskim rynku i wyznacza nowe standardy, do których zakłady ubezpieczeń będą zobowiązane się dostosować. 

We wrześniu ubiegłego roku informowałem o projektowanych zmianach w ustawie Prawo ochrony środowiska. Zmiany miały umożliwić organizacjom ekologicznym i innym zainteresowanym podmiotom skuteczne wnoszenie skarg na programy ochrony powietrza w całym kraju. Ostatecznie projekt nie został przyjęty, a niedawno opublikowano jego kolejną wersję.

26 maja 2026 r. upłynął termin na wniesienie skargi na umowę EU-Mercosur do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Polska jako jedyne państwo członkowskie skorzystała z tej możliwości. Przed TSUE toczą się zatem obecnie dwie odrębne sprawy dotyczące umowy: postępowanie w przedmiocie opinii zainicjowane przez Parlament Europejski (Avis 1/26) oraz skarga wniesiona przez Polskę.

Rzecznik Generalna TSUE przedstawiła opinię w sprawie C-203/25 dotyczącej litewskiej spółki Neo Group UAB i jej sporu z krajowym organem podatkowym. Opinia omawia kilka nowych wątków, które mogą być istotne w sprawach dotyczących zwolnienia dywidend od opodatkowania podatkiem u źródła.

Na początku maja Ministerstwo Finansów przedstawiło projekt zmian w Ordynacji podatkowej, który ma wprowadzić do polskiego prawa długo wyczekiwaną instytucję — ugodę podatkową. Zgodnie z założeniami projektu nowe rozwiązanie ma ograniczyć liczbę i koszt obsługi sporów podatkowych, umożliwiając podatnikom i organom podatkowym wcześniejsze, polubowne zakończenie sprawy, bez przenoszenia sporu na etap sądowy. Proponowane przepisy budzą jednak wątpliwości co do tego, czy w obecnym kształcie zapewnią one realną przestrzeń do kompromisu między podatnikiem a organem.

27 kwietnia 2026 r. Komisja Nadzoru Finansowego poinformowała o podejrzeniu manipulowania kursami instrumentów finansowych oraz wykorzystania informacji poufnych w obrocie akcjami trzech spółek giełdowych, kierując do organów ścigania zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Zdarzenie to skłania do refleksji nad zakresem ochrony ubezpieczeniowej D&O przysługującej członkom organów spółek publicznych w analogicznych sytuacjach.

Czy można przegrać przetarg za setki milionów euro przez jednego podwykonawcę? A raczej przez strukturę i źródła finansowania podwykonawcy? W realiach rozporządzenia o subsydiach zagranicznych taki scenariusz jest jak najbardziej możliwy. Sprawa lizbońskiej linii metra „Violet Line” pokazuje jednak, że nawet w przypadku stwierdzenia zakłócenia konkurencji oferta nie musi automatycznie wypaść z gry. Może jednak wymagać istotnej zmiany swojej struktury podmiotowej. 

4 grudnia 2025 r. Trybunał Sprawiedliwości UE wydał wyrok w sprawach połączonych C-580/23 i C-795/23 (Mio i in. przeciwko Galleri Mikael & Thomas Asplund Aktiebolag oraz USM U. Schärer Söhne AG przeciwko konektra GmbH). Orzeczenie to stanowi kolejny – po m.in. wyrokach w sprawach Cofemel (C-683/17) i Brompton Bicycle (C-833/18) – istotny krok w kształtowaniu jednolitego unijnego standardu ochrony prawnoautorskiej wzornictwa przemysłowego. Trybunał doprecyzował w nim metodologię oceny oryginalności przedmiotów użytkowych. Starał się również rozstrzygnąć kwestię relacji między ochroną wynikającą z prawa wzorów przemysłowych a ochroną prawnoautorską oraz doprecyzować zasady, według jakich należy oceniać naruszenie praw autorskich do designu.

Postanowienie zostało wydane w sprawie dotyczącej ujawnienia przysługującego naszemu klientowi prawa własności nieruchomości warszawskiej, do której zastosowanie miały przepisy ustawy przekształceniowej z 2018 r. Wcześniej sądy powszechne konsekwentnie odmawiały dokonania wpisu, twierdząc, że klient (dotychczas ujawniony jako współużytkownik wieczysty) musi dysponować skierowanym imiennie do niego zaświadczeniem potwierdzającym przekształcenie prawa użytkowania wieczystego we własność.